Trong những năm ngồi trò chuyện với rất nhiều chuyên gia, những người mang chuyên môn ra làm độc lập, mình nhận ra họ có một điểm chung. Mỗi người đều từng đi qua một bước ngoặt, và bước ngoặt ấy mang theo một “vết sẹo” của cuộc đời.
Một mẫu số chung
Có một chị kể với mình hàng giờ đồng hồ về công việc dạy tiếng Anh. Chị yêu việc dạy, nhưng mệt mỏi với vô số tác vụ bên ngoài giờ giảng. Điều khiến chị trăn trở nhất là học sinh đa phần học với áp lực điểm số. Chị muốn các em dùng được tiếng Anh trong đời sống, và thông qua ngôn ngữ, làm cho cuộc sống của mình tốt đẹp hơn, phát triển bản thân hơn. Rồi chị bước ra, mở một trung tâm nhỏ để được dạy theo cách của mình: tiếng Anh chủ động, học đi đôi với phản tư.
Một chị khác từng làm quản lý. Công việc nhìn từ bên ngoài rất ổn, nhưng bên trong chị ngấm ngầm kiệt sức. Chị mất ngủ dai dẳng. Chị tìm về với yoga, và từ đó mở rất nhiều lớp cộng đồng, hướng dẫn mọi người thở và thiền để đi vào giấc ngủ yên, đều đặn vào 21 giờ mỗi tối.
Một chị nữa từng mắc kẹt rất lâu trong mong muốn đi tìm xem mình là ai, nhưng chưa chuẩn bị đủ tâm thế và tài chính để rời bỏ công việc cũ. Đến khi thực sự rời đi, chị bắt đầu với một mong muốn rõ ràng: dùng chính chuyên môn tài chính ngân hàng của mình để giúp những người muốn làm độc lập chuẩn bị tài chính trước khi chuyển hướng sự nghiệp.
Bạn thấy không? Ba con người, ba lĩnh vực, nhưng cùng một mẫu số chung.
Họ đều mang chuyên môn của mình ra để giúp một ai đó đang mắc kẹt đúng ở chỗ họ từng mắc kẹt, hoặc giải quyết một vấn đề mà họ có thể giải được bằng tri thức, kinh nghiệm và những gì đã tích lũy.
Thứ mà nhiều người giấu đi
Điều khiến mình day dứt là: phần lớn không nhận ra giá trị của câu chuyện ấy. Thậm chí có người còn giấu nhẹm đi, vì nghĩ rằng đó là một quá khứ tổn thương, một lần thất bại, không nên mang ra trước người khác.
Trong khi đó, đây lại chính là vết tích sâu sắc nhất họ có. Nó là “motif” của câu chuyện khởi nguồn, lặp lại ở rất nhiều thương hiệu thành công, cả doanh nghiệp lẫn cá nhân.
Thử nghĩ từ phía người đọc: Nếu bạn không kể câu chuyện này, làm sao họ tin rằng bạn từng mắc kẹt ở đúng chỗ họ đang vật lộn? Làm sao họ tin rằng bạn hiểu họ, và có thể kéo họ một tay ra khỏi những điểm mù mà chính bạn từng đi qua?
Người ta không tìm đến một người hoàn hảo. Người ta tìm đến người đã từng đứng ở chỗ mình đang đứng, và đã tìm được đường ra.
Có lẽ bạn đã nghe về Kintsugi, nghệ thuật hàn gắn gốm vỡ của người Nhật. Những chiếc bát nứt vỡ không bị vứt đi, mà được hàn lại bằng sơn mài trộn bột vàng. Những đường nứt ngoằn ngoèo không bị che giấu, mà được làm nổi bật lên. Và chính vì thế, chiếc bát trở nên đáng trân trọng hơn, bởi không bao giờ có hai chiếc bát nào mang những đường sẹo giống nhau.
Mình muốn bạn thật sự hiểu điều này: đó chính là giá trị của những vết sẹo cuộc đời.
Một câu chuyện khác của chính mình
Khi chuẩn bị bước ra làm độc lập, mình cũng trăn trở mãi về con đường của chính mình. Rồi một ngày, mình chợt nhớ về một khoảnh khắc từ thời đại học.
Khi ấy, mình là sinh viên sư phạm, nhưng lúc nào cũng đam mê làm nghệ thuật: làm đạo diễn, làm biên kịch. Ngặt nỗi, một sinh viên từ tỉnh lẻ như mình làm gì cũng nhút nhát. Mình không biết phải bắt đầu từ đâu, và luôn sợ rằng mình không có tài năng gì đặc biệt để theo nghề. Mình luôn từng ao ước rằng, có ai đó chỉ dẫn cho mình, hướng dẫn mình, mở cánh cửa ra cho mình.
Rồi mỗi lần được tổ chức một sự kiện, được diễn một vở kịch ở sân khấu khóa, ở ký túc xá, mình đều làm hết mình. Và mỗi lần ngước lên sân khấu thảm đỏ ấy, mình luôn nghĩ: một ngày nào đó, khi mình được chạm tay vào đam mê, khi mình học đủ giỏi, làm nghề đủ thạo, mình sẽ quay trở lại, dìu dắt và tạo điều kiện cho những người đi sau mình.
Mong ước ấy đã có từ hơn 12 năm trước. Rồi đến một ngày, mình chợt nhận ra nó đã thành sự thật. Mình đã rẽ hướng làm nghề. Mình đã được kể chuyện bằng hình ảnh, bằng nghệ thuật, bằng sự sáng tạo. Và mình đang bắt đầu dẫn dắt người khác.
“Vết sẹo” của mình không phải một biến cố lớn. Nó chỉ là cảm giác nhỏ bé của một cô sinh viên tỉnh lẻ đứng dưới sân khấu. Nhưng chính cảm giác ấy đã âm thầm dẫn đường cho mình suốt hơn một thập kỷ.
Mình hiểu rằng, trong sâu thẳm mỗi người đều có những động lực rất lớn, ẩn sau những sự việc tưởng như nhỏ bé nhưng lại vô cùng có ý nghĩa với riêng mình.
Nếu bạn chưa rõ câu chuyện của bản thân
Đừng nhìn ra ngoài. Đừng nhìn vào những thành công bóng bẩy của những người đi trước, đi xa. Bạn cũng không cần những bộ câu hỏi phản tư mang tính kỹ thuật cao siêu.
Take it easy. Hãy mang mọi thứ trở về với nguyên bản. Hãy quay vào bên trong, và tự trả lời cho mình ba câu hỏi:
Đâu là bước ngoặt mang vết sẹo vô giá của đời mình?
Thời điểm nào (hay khoảnh khắc) bạn bật ra một thôi thúc mãnh liệt rằng mình cần phải làm khác đi, sống khác đi?
Bạn muốn nói điều đó với ai? Có phải với một phiên bản nào đó của chính bạn, đang mắc kẹt ở đâu đó ngoài kia?
Những câu chuyện này không cần nhiều. Thậm chí chỉ cần một, nhưng sâu sắc, và đúng là bạn. Tự khắc nó sẽ khiến thương hiệu của bạn trở nên khác biệt, thay vì bạn phải cố dựng lên một câu chuyện để trông cho khác biệt.
Câu chuyện ấy là điểm khởi đầu, là kim chỉ nam để thương hiệu của bạn tiếp tục phát triển và mở rộng theo những chuẩn mực giá trị mà bạn theo đuổi. Hãy trân trọng nó. Hãy dám nói ra.
Với những người làm chuyên môn mình từng gặp, mình luôn khuyên họ giữ câu chuyện ấy làm kim chỉ nam, theo một nghĩa rất thực tế.
Khoảnh khắc bạn quyết định làm khác đi chính là động cơ để bạn đi tìm giải pháp. Trăn trở của bạn lúc ấy là thứ thôi thúc bạn tìm câu trả lời cho những vấn đề chưa ai giải giúp mình. Và cũng từ đó, nó trở thành cơ sở để bạn tìm ra một ngách mới.
Người mà bạn muốn giúp đỡ chính là chân dung khách hàng của bạn. Đâu cần tìm kiếm ở đâu xa xôi. Vì vậy, phần còn lại của hành trình không phải bắt đầu từ con số không. Kể cả khi bạn đổi hướng, đổi ngách, hay đổi hẳn con đường, sợi dây ấy vẫn nằm đó để bạn lần theo.
Hãy kể câu chuyện này ở những nơi người lạ thường ghé qua khi muốn biết bạn là ai: trang giới thiệu, bài viết ghim đầu trang, hay vài phút giới thiệu bản thân trong buổi gặp đầu tiên với khách hàng. Ở đó, hãy kể một lần cho trọn. Những nội dung còn lại chỉ cần đi cùng một hướng với nó.
Và nếu bạn muốn có một cấu trúc ngắn gọn để mang theo, thì tặng bạn một “công thức” dưới đây:
Mình đã từng [vấn đề] → sau đó mình tìm ra [giải pháp] → để giúp [phiên bản mắc kẹt của mình ngày trước] → thoát khỏi [vấn đề] → và đạt được [kết quả].
Chẳng hạn: Mình đã từng mất ngủ dai dẳng vì kiệt sức ở vị trí quản lý. Sau đó, mình tìm về với yoga, với hơi thở và thiền, để giúp những người đi làm đang kiệt sức như mình ngày trước thoát khỏi những đêm trằn trọc, và tìm lại giấc ngủ bình yên.
Bạn không cần lúc nào cũng kể đi kể lại. Nhưng khi kể, hãy kể rõ, kể sâu, và kể chân thành.
▶ Một lưu ý nhỏ
Nhưng cũng có một ranh giới cần giữ: hãy kể từ vết sẹo, đừng kể từ vết thương còn rỉ máu. Vết sẹo là điều bạn đã đi qua, đã hiểu, và đã rút ra được một điều gì đó để trao lại cho người khác.
Còn nếu mỗi lần nhắc lại, nó vẫn khiến bạn đau, có lẽ bạn chưa có đủ khoảng cách để kể nó một cách có ích cho người nghe. Không sao cả, hãy cho mình thêm thời gian. Kể chuyện không phải để phơi bày, mà để soi đường cho người đi sau.
Nếu như bạn có một câu chuyện bước ngoặt như thế muốn kể, hãy để lại tại phần bình luận cho chúng mình biết nhé. Mình sẽ gợi ý thêm cho bạn những lớp câu chuyện phát triển tiếp theo cho thương hiệu!
Và nếu bạn thấy hữu ích, hãy chia sẻ nội dung này cho ai đó cũng đang cần đọc!
VŨ TRỤ CREATOR ·
Deep Branding. Quiet Influence.
Từ nền tảng chuyên môn đã có, thương hiệu của bạn nên đi về đâu?
Nếu bạn đang muốn dừng lại một nhịp để nhìn rõ những gì mình đã tích lũy suốt nhiều năm, gồm chuyên môn, kinh nghiệm, cả những điều chưa từng gọi tên, và tìm ra hướng đi thật sự dành cho thương hiệu của mình, mời bạn tìm hiểu ▶ gói tư vấn 1:1 của chúng tôi.
Hoặc bắt đầu nhẹ nhàng hơn: khám phá ▶ nguyên mẫu thương hiệu của bạn, để có một kim chỉ nam cho bước đi tiếp theo.
❗Lưu ý: Mỗi người chỉ có thể đăng ký 01 buổi trò chuyện miễn phí.
